Dzieje polskiej architektury są tak samo burzliwe i skomplikowane, jak polityczne losy naszej części Europy. Ze względu na geograficzne położenie pomiędzy dwoma mocarstwami, granice Polski kilkakrotnie były przesuwane. W ten sposób dziś w należących do Polski miastach można oglądać wybitne dzieła europejskich architektów. Wielokrotnie przesuwane granice, zabory, wojny, komunizm, wreszcie fundusze europejskie – wszystko to składa się na obraz polskiej architektury: różnorodnej, zaskakującej, nowoczesnej, ale i nierzadko bardzo tradycyjnej.

Według historyków państwo polskie zaczęło kształtować się w X wieku, kiedy połączyły się dwa zamieszkujące po sąsiedzku plemiona. Wiślanie mieszkali w okolicach Krakowa, Polanie – Poznania, i to właśnie w tych regionach zachowały się najstarsze zabytki polskiego budownictwa. Są to głównie świątynie, bo o ile domy budowano wówczas z nietrwałego drewna i gliny, to kościoły i kaplice murowano już z kamienia.

Prawie każdy architekt umie zaprojektować ładny budynek, prawdziwą sztuką jest zaprojektować miasto. Miasto idealne, czyli założone na geometrycznym, uporządkowanym i zhierarchizowanym planie, z wydzielonymi przestrzeniami na wszystkie potrzebne funkcje (siedziby władzy, handel, edukację, mieszkanie itd.) było marzeniem planistów epoki renesansu. W 1580 roku prawa miejskie otrzymał Zamość, założony przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego właśnie według renesansowej idei miasta idealnego. Sercem osady uczyniono otoczony podcieniowymi kamienicami rynek z ratuszem.

Historia Krakowa przez wiele setek lat związana była z władzą czyli stanowiła siedzibę polskich królów jako stolica państwa. Tu wytopiono słynny dzwon “Zygmunt”, zbudowano Kościół Mariacki, w którym Wit Stwosz umieścił swój słynny ołtarz. W Krakowie powstały Sukiennice spalone i odbudowane w połowie XVI wieku. Kraków był stolicą Polski aż do początku XVII wieku, kiedy to król Zygmunt III nieformalnie przeniósł ją do Warszawy. Kraków to przede wszystkim miasto kościołów. W samym mieście jest ich ponad 120, a większość to obiekty zabytkowe, liczące sobie setki lat.

Pierwszym stylem, jaki pojawia się w lubelskiej architekturze jest romanizm. Jedynym przykładem architektury romańskiej w Lublinie, a jednocześnie jedynym przykładem budowli romańskiej po tej stronie Wisły jest donżon znajdujący się na Zamku Lubelskim. Podwójne okno znajdujące się po południowej stronie budowli jest znakomitym przykładem tego stylu. W architekturze Lublina odnajdujemy wszystkie style architektoniczne obowiązujące w architekturze polskiej: gotyk, renesans, barok, historyzm, neostyle, secesję, modernizm.

Historyczny Sandomierz bywa nazywany “Małym Rzymem”, a to dlatego, że podobnie, jak włoska stolica, ulokował się na 7 wzgórzach, a ponadto pod obydwoma miastami ciągną się tajemnicze, podziemne korytarze. Sandomierz, podobnie jak Kazimierz Dolny, odznacza się tą niepowtarzalną atmosferą, klimatem dającej się tu odczuć przeszłości, przenikającej urokliwe zaułki. Zachowało się tu ponad 120 zabytków architektury z różnych epok oraz średniowieczny układ urbanistyczny miasta z renesansowym ratuszem. Będąc w Sandomierzu, będziecie mieli okazję zobaczyć między innymi jeden z najstarszych romańskich obiektów ceglanych na terenie Polski – kościół św. Jakuba!

Kazimierz Dolny przez wielu uznawany jest za najpiękniejsze miasto w Polsce. Czerwone dachówki, białe kamieniczki, mnóstwo przepięknych zabytków. To założone przez Kazimierza Wielkiego miasto urzeka nie tylko wspaniałą architekturą, ale też krążącymi po tutejszych brukowanych uliczkach historiami. Do najpiękniejszych zabytków w mieście należą renesansowy kościół farny, który dumnie króluje ponad rynkiem, oraz ruiny średniowiecznego, stojącego na pobliskim wzgórzu zamku. O wyjątkowości tutejszej architektury świadczy fakt, że kazimierskie budynki zostały wzniesione z miejscowego, łatwego w obróbce wapienia – pozwalało to na wykonywanie misternych zdobień.